سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

570

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

1978 م / 26 ربيع الثانى 1398 ه ق در كراچى وفات يافت . حجة الاسلام و المسلمين مولانا حاج شيخ محمد شريعت اگرچه در كراچى زندگى مىكرد ولى از فعاليتهاى دينى او تمام شيعيان پاكستان شرقى و غربى مطلع بودند و سرپرستى آنان را برعهده داشت ، چرا كه او نمايندهء مرجع اعظم بود . محمد صادق ، قاضى 1201 ه ق / 1787 م 1275 ه ق / 1858 م قاضى محمد صادق بن محمد لعل از اهالى هوگلى بنگال بود . تاريخ ولادتش 1201 ه ق و آن از مادّهء « اختر » استخراج مىشود . وى در زادگاه خود به تحصيل علم پرداخت ، آنگاه به لكنهو رفت و نزد قتيل درس خواند ، مير منشى نايب دولت در لكنهو بود . غازى الدّين حيدر بهادر ، علاوه بر اعطاى منصب ملك‌الشعرايى دربارهء مقررى يك هزار روپيه ماهانه او را به سرپرستى ادارهء تصنيف و تأليف تعيين كرد و مورد احترام بود . بعد از غازى الدّين حيدر ، مدت نوزده سال به تحصيل‌دارى كانپور اشتغال داشت . واجد على شاه كه تخلّصش « اختر » بود با پرداخت پول زياد اين تخلص را از محمد صادق خريد . قاضى محمد صادق فردى كامل و عالم بود و به تاريخ ، لغت و ادب آشنايى داشت و به كار تدريس اشتغال داشت . كتابى باارزش به صورت نظم و نثر عربى و فارسى و ديوانى نيز به زبان اردو از وى يادگار مانده است . بنا به قولى وى در سال 1273 ه ق / 1856 م و قولى ديگر در سال 1275 ه ق / 1858 م در اتاوه درگذشت . تصانيف او عبارتند از : محامد حيدريه ، ( عربى ، چاپى ) ؛ فضائل پادشاه ؛ آفتاب عالمتاب ( تأليف 1269 ه ق ، تذكرهء قطور فارسى ) ؛ لوامع النور فى وجوه المنصور ؛ بهار اقبال ؛ مفيد المستفيد ؛ گلدستهء محبت ؛ صبح صادق ؛ ديوان شعر ( عربى ، فارسى ، اردو ) . محمد صادق لكنهوى 1349 ه ق / 1930 م مولانا سيد محمد صادق استاد زبان عربى در دبيرستان امين‌آباد لكنهو و داراى مدرك ملا فاضل يا مولوى فاضل بود و از علما و فضلا به شمار مىرفت ، مولانا ميرزا يوسف حسين مىگويد كه من او را بعد از سال 1928 م ديده بودم .